De heer Bridjmohan deelt zijn herinneringen


Bij Stichting Eykenburg wonen en werken cliënten en professionals met een grote diversiteit aan culturen, religies en achtergronden. Vier keer per jaar staat er daarom een feestdag centraal. Op deze manier vieren de cliënten en medewerkers ieder hun eigen feestdag en maken zij kennis met elkaars feestdagen. De eerste viering is Holi Phagwa, een hindoeïstisch feest dat op 29 maart aanstaande gevierd wordt. Op zoek naar de betekenis en gebruiken van deze viering raakte ik in gesprek met de heer Bridjmohan en zijn broer.


“Holi Phagwa is een hindoeïstisch feest dat ieder jaar rond maart gevierd wordt. Het is een feest met veel verschillende betekenissen. Zo is het een lentefeest, verzoeningsfeest, bezinningsfeest, oogstfeest, familiefeest, maar tegelijk ook een voorloper naar het nieuwjaarsfeest. Tijdens Phagwa vieren we de overwinning van het goede op het kwade. En dat doen we op een zeer kleurrijke manier waarmee we gelijk het nieuwe jaar inluiden. We wensen elkaar dan ook Subh Holi toe, wat gelijk staat aan ‘gelukkig nieuwjaar’.”


En dat is op 29 maart? “Eigenlijk begint het feest veel eerder. Net zoals zoveel feesten kan je het vieren vanuit het geloof of als toeschouwer. Niet iedereen is vanaf het begin bij het religieuze deel betrokken, dat is voorbehouden aan de organisatie. 40 dagen voor de Phagwa datum wordt er door de Pandit, dat is een priester, een bamboeplant geplant. Uiteraard gebeurt dat onder begeleiding van speciale muziek en gebeden. Eigenlijk luidt dat het moment in waarop alle voorbereidingen beginnen voor het daadwerkelijke Phagwa feest.”

 


Holika verbranding

“De avond voor Holi Phagwa is de Holika verbranding. Er wordt dan een grote brandstapel gemaakt. En met groot, bedoel ik ook echt groot. Het is een toren en die bestaat uit vele houtpallets, bladeren en ander brandbaar materiaal. De Holika, het kwade, staat op de plaats waar de bamboeplant, het goede, eerder is geplant. De priester bepaalt op welk uur de stapel in brand wordt gestoken, waarmee we het overwinnen van het goede op het kwade symboliseren.”


En dan? “De dag erna begint het feest! Eerst ga je terug naar de plek van de verbranding. Het as wordt geofferd. Het kwade is dan weg, het nieuwe leven begint! Er wordt er een stip op je voorhoofd gezet met het as van de Holika verbranding en dan is er een groot uitbundig feest! Iedereen in Suriname doet mee ongeacht geloofsovertuiging of afkomst. Het is een nationale feestdag dus iedereen is vrij!”

 

'Het feest verenigt. Of je nou hindoe, christen of moslim bent.’

 


Poederen

“Mensen gaan in het wit gekleed de straat op en strooien kleurpoeder over elkaar heen. Het kan ook kleurenwater zijn, maar steeds vaker wordt poeder gebruikt. Is toch fijner dan dat je helemaal nat en plakkerig bent, lacht de heer Bridjmohan. Door mensen te besprenkelen of te poederen, wens je hem een kleurrijk leven toe. Er zijn 7 kleuren. Het wit van de kleding staat bijvoorbeeld voor reinheid, het nieuwe leven, rood voor liefde en vruchtbaarheid, geel voor levenswijsheid en oranje voor geduld.”

 

Bij een feest hoort vaak muziek en eten. Geldt dat nu ook? “Zeker, zanggroepen trekken van huis naar huis om daar de speciale Holi en Kabir liederen ten gehore te brengen. Zij brengen eigenlijk het Holi Phagwa verhaal maar dan met muziek. Natuurlijk is er iets te eten, kokoskoeken, bara en andere heerlijke gerechten, alhoewel ‘iets’…. er zijn heel veel verschillende gerechten en genoeg voor alle (onverwachte) bezoekers en feestvierders! En dat is ook maar goed ook want iedereen is welkom die dag. Veel mensen trekken met de zanggroepen mee naar de volgende huizen. En ondertussen poederen maar. Je zit werkelijk helemaal onder!”

 

‘We vieren de overwinning van het goede op het kwade.’

 


Verzoeningsfeest

Klinkt als een groot feest! “Klopt, het is vergelijkbaar met het Braziliaanse Carnaval. Het feest verenigt of je nou hindoe, christen of moslim bent. De laatste keer dat ik het vierde in de Palmentuin waren er zeg, 40% Hollanders. Je vergeet die dag ook alles. Door het poederen, het samen zijn! Het is ook echt een verzoeningsfeest. Heb je problemen met iemand. Door Subh Holi te zeggen zet je de eerste stap in het oplossen van de problemen. Je geeft daarmee aan alles wat geweest is, achter je te willen laten en opnieuw te willen beginnen. Echt heel mooi.”

 


Jeugdherinnering

Het gezicht van de heer Bridjmohan begint te stralen als hij terugdenkt aan een Phagwa viering uit zijn jeugd: “Ik had toen net mijn rijbewijs gehaald. Samen met mijn broer en een grote groep vrienden gingen we onverwachts met 2 auto’s op pad. We gingen van dorp naar dorp, van familie naar familie, onverwacht kwamen we binnen, werden we getrakteerd op eten, muziek en veel gezelligheid. Dat waren mooie feesten!”


Hoe eindigt het? “Holi Phagwa eindigt altijd op dinsdag met liederen en in het bijzijn van de priester. De dag van aanvang kan verschillen, maar het einde staat vast. Dit jaar is het feest dus op maandag en dinsdag. Op dinsdag gaat iedereen gewoon weer aan het werk, maar in de avonduren wordt het feest afgesloten met Holi liederen.”

Back to top